Bioróżnorodność w zarządzaniu środowiskiem

Cel kursu

Celem kursu jest przygotowanie uczestników do rozumienia bioróżnorodności oraz do praktycznego stosowania wiedzy i narzędzi wykorzystywanych w ochronie przyrody i środowiska, w ujęciu wielu branż. Na podstawie pełnego zestawu przedmiotów ujętych w programie kurs rozwija kompetencje w pięciu komplementarnych obszarach:

• Fundamenty teoretyczne – definicje i znaczenie bioróżnorodności, kluczowe zależności ekologiczne, presje i przekształcenia środowiska.
• Komponenty przyrodnicze i terenowe – rozpoznawanie oraz ochrona wybranych grup organizmów, ocena siedlisk (w tym Natura 2000) i interpretacja wskaźników stanu zachowania.
• Metodyka pracy i narzędzia – podstawy monitoringu środowiska, zasady dokumentowania i opracowań przyrodniczych, wykorzystanie GIS oraz technologii wspierających inwentaryzacje.
• Wdrażanie działań i praca z interesariuszami – ramy prawne OOŚ i procedury administracyjne, planowanie oraz finansowanie działań ochronnych, działania minimalizujące i kompensacyjne w inwestycjach, rzetelna komunikacja środowiskowa, edukacja i negocjacje.
• Perspektywa zrównoważonego rozwoju – powiązania bioróżnorodności z politykami i regulacjami UE, identyfikacja ryzyk i wpływów, podstawy podejścia do pomiaru oddziaływań oraz przełożenie wiedzy przyrodniczej na potrzeby raportowania.

Dzięki temu kurs umożliwia uczestnikom przejście od poprawnej diagnozy i opisu stanu przyrody do formułowania uzasadnionych rekomendacji i skutecznego prowadzenia działań pro-bioróżnorodności, komunikowanych w sposób zgodny z wymaganiami interesariuszy i aktualnymi standardami.

Kompetencje zdobywane przez kursanta

Poniżej przedstawiono kluczowe kompetencje, które kursant rozwija w wyniku realizacji pełnego programu kursu – od treści przyrodniczych po narzędzia, procedury i kontekst ESG:

• zrozumienie podstawowych pojęć i zależności ekologicznych determinujących rozmieszczenie i stan gatunków oraz siedlisk (w tym presji antropogenicznych i dynamiki ekosystemów);
• orientacja w formach ochrony przyrody oraz kluczowych dokumentach i wymaganiach (m.in. ochrona gatunkowa, Natura 2000, czerwone listy i księgi, podstawy metodyk oceny stanu);
• umiejętność wstępnego rozpoznawania wybranych grup organizmów oraz interpretacji ich obecności w kontekście siedliskowym, z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych i dobrych praktyk dokumentacyjnych;
• znajomość podstaw planowania i prowadzenia inwentaryzacji oraz monitoringu (zakres danych, formularze i standardy obserwacji, oceny, częstotliwość i dobór parametrów), w tym elementów Państwowego Monitoringu Środowiska;
• praktyczne wykorzystanie narzędzi GIS oraz danych przestrzennych w analizie i prezentacji wyników;
• rozumienie ram prawnych i proceduralnych działań środowiskowych (w szczególności w kontekście OOŚ) oraz umiejętność przygotowania struktury opracowania przyrodniczego i podstawowych pism oraz wniosków urzędowych;
• projektowanie działań ochronnych (cele, harmonogram, wskaźniki), dobór rozwiązań minimalizujących i kompensacyjnych w przedsięwzięciach oraz orientacja w źródłach finansowania i logice projektów;
• kompetencje komunikacyjne i społeczne wspierające wdrażanie ochrony bioróżnorodności: krytyczna ocena przekazów (w tym rozpoznawanie greenwashingu), prowadzenie działań edukacyjnych i skuteczna współpraca oraz negocjacje z interesariuszami;
• rozumienie powiązań bioróżnorodności ze zrównoważonym rozwojem (ESG) oraz podstaw otoczenia regulacyjnego i standardów raportowania, w tym umiejętność przełożenia wniosków przyrodniczych (stan, presje, działania) na język ryzyk, wpływów i informacji wymaganych przez interesariuszy.

Grupa docelowa

Kurs został zaprojektowany tak, aby odpowiadał potrzebom uczestników pracujących z bioróżnorodnością zarówno w terenie, jak i w dokumentacji, procedurach oraz projektach wdrożeniowych. Głównie będą to osoby rozpoczynające lub rozwijające pracę w obszarze ochrony środowiska, ochrony przyrody i bioróżnorodności, które potrzebują uporządkowanej wiedzy oraz praktycznego warsztatu łączącego teren, analizę danych i procedury. Kurs jest szczególnie przydatny dla:

• wykonawców i współautorów inwentaryzacji przyrodniczych, monitoringu gatunków i siedlisk (w tym w standardach Natura 2000 i PMŚ) oraz osób pracujących z dokumentacją terenową;
• specjalistów i konsultantów środowiskowych wspierających procesy inwestycyjne (OOŚ, dobór działań minimalizujących i kompensacyjnych);
• pracowników administracji publicznej, samorządów i jednostek odpowiedzialnych za ochronę przyrody, planowanie przestrzenne oraz zarządzanie zielenią miejską – szczególnie urzędników i pracowników jednostek samorządowych zajmujących się decyzjami dotyczącymi drzew (w tym wycinką) i utrzymaniem zieleni, którzy w kontekście zmiany podejścia do zieleni miejskiej oraz rozwoju standardów ochrony drzew chcą rozszerzyć kompetencje o aspekty bioróżnorodności, oceny przyrodniczej i działań minimalizujących;
• przedstawicieli NGO i instytucji realizujących projekty ochronne, dla których kluczowe są dobre praktyki, finansowanie oraz współpraca międzysektorowa;
• pracowników instytucji finansujących oraz zespołów przygotowujących i realizujących projekty z obszaru błękitno-zielonej infrastruktury (np. w kontekście aktualnych naborów), którym zależy na poprawnym uwzględnianiu bioróżnorodności w kryteriach, projektowaniu działań i ocenie efektów;
• osób pracujących na styku środowiska i zrównoważonego rozwoju w organizacjach, w tym pracowników dużych firm objętych obowiązkiem raportowania kwestii środowiskowych (w tym bioróżnorodności), które chcą lepiej rozumieć bioróżnorodność, przełożyć wnioski przyrodnicze na potrzeby interesariuszy oraz planować i realizować działania na rzecz lokalnych społeczności i środowiska.

Program zakłada poziom wejścia od podstaw, ale dzięki szerokiemu zakresowi może pełnić także rolę kursu porządkującego i uzupełniającego dla osób z doświadczeniem w wybranych wątkach.

Poziom kursu

Poziom kursu: podstawowy / średniozaawansowany. Program prowadzi uczestnika od fundamentów (pojęcia, ekologia, ramy ochrony) do kompetencji stosowanych: rozpoznawania i oceny elementów przyrody w terenie (gatunki, siedliska), pracy metodycznej (monitoring, inwentaryzacje, GIS, dokumentowanie) oraz zastosowań w procedurach i projektach (OOŚ, działania minimalizujące i kompensacyjne, planowanie i finansowanie działań ochronnych, komunikacja i współpraca z interesariuszami). Dzięki temu kurs jest odpowiedni zarówno dla osób rozpoczynających pracę z bioróżnorodnością, jak i dla uczestników, którzy chcą uporządkować wiedzę i wzmocnić warsztat praktyczny.